Tataarien perintö

Kuumeni ja mišäri sanavertailu

Tämä sivu esittää kaikki n. 1330–40 Codex Cumanicuksen kuumeni (kõptšaki) sanat ja niiden vastineet yhteisömme mišärin kielessä. Kuumeni ja mišäri ovat vierekkäin — näin näkee, kuinka paljon vanhaa aron kõptšakin kieltä yhteisössämme elää edelleen. Kolmas sarake antaa suomenkielisen merkityksen.

Vana käsikirjaleht käsitsi kirjutatud ladinatähelise tekstiga mitmes veerus

Sivu Codex Cumanicuksesta, 1300-luvun kõptšaki-latina-persia-käsikirjoituksesta, jota säilytetään Venetsiassa (Unknown author (14th-century manuscript); julkinen omaisuus; Wikimedia Commons)

Mišäri-sarakkeen merkit: tavallinen sana tarkoittaa, että mišärin sana on kuumeni sanan kanssa sama (kognaatti, sama sana elää edelleen); tarkoittaa, että mišärin sana on samamerkityksinen, mutta eri sana (ei kognaatti); tarkoittaa, että mišärin sanastossa ei ole vastinetta tälle kuumeni sanalle.

Miksi juuri mišärin kieli?

1800-luvun suurin turkologi Vassili Radlov havaitsi, että nykykielistä Codex Cumanicuksen kuumeni kielelle läheisin on juuri tataarin kielen mišärin murre; samaan johtopäätökseen tuli myös Aleksandr Samoilovitš. Heidän luokituksessaan mišärin kieli kuuluu jopa kõptšaki-kuumeni ryhmään (yhdessä krimintataarin, karaiitin, kumykin ja karatšai-balkaarin kielen kanssa), ei kõptšaki-bulgaari ryhmään, johon kuuluvat Kazanin tataarin ja baškiirin kieli. Erikseen on korostettu, että Sergatšin murre — Viron tataarien esivanhempien murre — on ”uskollisen läheinen muinaiselle kõptšakin kielelle”.

Syitä on kolme:

  • Alkuperä. Mišärit polveutuvat Kultaisen ordan kõptšakeista, jotka asettuivat Volgasta länteen, erilleen Volgan-Bulgarian kaupungeista. Kazanin murre muodostui Volgan bulgaarien ja suomalais-ugrilaisten naapureiden substraatin päälle, mikä toi kieleen paljon uudistuksia; mišärin kieli jäi tästä syrjään ja säilytti aron kõptšakin muodon.

  • Äännejärjestelmä. Codexin kuumenissa oli affrikaatta — mišärissä se on edelleen affrikaatta (etelässä , Sergatšin murteessa ts: põtsak ”veitsi”), Kazanin murteessa taas heikentynyt sibilantiksi. Mišärin a jää pyöristymättä kuten vanhassa kõptšakissa (Kazanin murre pyöristää sen å-ksi) eikä Kazania ja baškiiriä muuttanut Volgan vokaalisiirtymä koskettanut mišärin vokalismia.

  • Maantiede. Volgan vasemman rannan kieliliitto (Kazan–baškiiri–mari–udmurtti) synnytti yhteisiä uudistuksia; mišärit elivät sen ulkopuolella. Kieli, joka jää uudistusten ulkopuolelle, säilyttää arkaaisen muodon — samoin kuin islanti on muinaisnorjalle läheisin elävä kieli.

Huomautus: Radlovin ja Samoilovitšin näkemys on klassinen, mutta nykyaikainen vakioluokitus sijoittaa koko tataarin kielen (mišäri mukaan lukien) kõptšaki-bulgaari-alaryhmään, ja mišärin tarkka paikka on kiistanalainen. Codexin kuumenissa itsessään oli oguusivaikutteita. Väitettä, että mišärin kieli on Codexin kielelle läheisin elävä muoto, lähteet toistavat kuitenkin yhä tänäänkin.

Miten kuumeni sanasta tuli mišäri

Kuumeni (n. 1330–40) ja mišäri sanat ovat lähes samat, mutta seitsemän vuosisataa on jättänyt jälkensä. Tärkeimmät säännölliset äännemuutokset:

  • y- → j- sanan alussa: kuumeni yerjer (maa), yamanjaman (huono), yumurtkajomõrka (muna).

  • u → o / õ: kuumeni künkön (päivä), tuntön (yö), avuzavõz (suu). Sama piirre on koko kielessä: ”o siellä, missä kirjakielessä u”.

  • tš → ts (tsokanje): kuumeni affrikaatta muuttui meillä tspõtšakpõtsak (veitsi), karčagakartsõga (haukka).

  • e → ä: kuumeni tengritängri (jumala), kobelekkübäläk (perhonen).

  • k pysyy velaarisena: entinen takainen kurkku-q on meillä tavallinen k (kün, kol).

  • au → av: kuumeni taustavõs (riikinkukko), avuzavõz (suu).

Jumala ja usko

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

tengri

tängri

jumala

frista

färeštä

enkeli

peygambar

päjgambär

profeetta

yarhgamac

armo

ucmac

otsmak

paratiisi

tamuc

tämug

helvetti

are / algesh

täre

risti

Elementit

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

cuyas

kojaš

aurinko

ay

aj

kuu

juldus

joldõz

tähti

su

su

vesi

yer

jer

maa

ot

ut

tuli

salkon

salkõn (= külm / cold)

tuuli

kan

kan

veri

Aika

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

cun

kön

päivä

tun

tön

sagat

sat

tunti

erta

irtä

aamu

tang

tang

aamunkoitto

bukun

bügen

tänään

tangdakun

jertägä ≠

huomenna

Maailma ja maisema

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

dunia

dönja

maailma

tengis

dingez

meri

tag

tau

vuori

enis

laakso

yol

jul

tie

tas

taš

kivi

toprac

pöly

el

il

maakunta

saar / chent

šähär

kaupunki

eu

öj

talo

kalaa

kala

linnoitus

Keho

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

kiši

kiše

ihminen

epzi

hatõn ≠

nainen

er

ir

mies

xac

tsäts

hiukset

manglay

mangaj

otsa

köz

küz

silmä

yangac

jangak

poski

agõz

avõz

suu

toodac

iren ≠

huuli

tis

teš

hammas

til

tel

kieli

bogaz

bugaz

kurkku

boyn

mujõn

kaula

archa

arka

selkä

tos

tüeš

rinta

Sukulaisuus

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

atta

ata

isä

anna

ana

äiti

er

ir

puoliso (mies

chex

kõz

tytär

ogul

ul

poika

charandas

abõj ≠

veli

chez charandas

apa ≠

sisar

ullu atta

babaj ≠

isoisä

chain

appi

chuyegu

kijäü

vävy

abaga

abzi ≠

setä

ortac

kumppani

Eläimet

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

at

alaša (at = vanem sõna)

hevonen

arslan

arõslan

leijona

esac

išäk

aasi

tongus

dungõz

sika

ögüz

ügez

härkä

koy

koi

lammas

koçkar

pässi

ečki

käjä ≠

vuohi

it

et

koira

mazi

mätse

kissa

toua

döjä

kameli

fil

fil

norsu

Linnut

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

charachus

kotka

carciga

kartsõga

haukka

torna

torna

kurki

taus

tavõs

riikinkukko

bulbul

sandugats ≠

satakieli

totu

papukaija

korgui

varpunen

Puut ja hedelmät

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

terac

agats

puu

yapuldrac

jafrak

lehti

cabuc

kabõk

kuori

jemis

jimeš

hedelmä

chiras

tsijä ≠

kirsikka

armut / chertme

armõt

päärynä

nardan

granaattiomena

catlauc / cox

tsõklauõk

pähkinä

saftalu

šaftalu

persikka

eric

luumu

ingir

injir

viikuna

Kasvit ja puutarhakasvit

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

sadaf

ruuta

nanag

minttu

yspanac

pinaatti

mangdan

persilja

marul

salaatti

salghan

šalkan

nauris

sarmisac

aksogan ≠

valkosipuli

youa

sogan

sipuli

Talo ja pöytäesineet

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

tub

perustus

diuar

divar

seinä

tam

katto

as

ruoka

chaxan

kazan

kattila

chasuc

kašõk

lusikka

ayac

kulho

cirac

šäm ≠

kynttilä

Sota ja aseet

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

ceryi

armeija

cliz

kõlõts

miekka

bizac

põtsak

veitsi

yaa

jäjä

jousi

toulga

dulga

kypärä

Jalokivet

Kuumeni / kõptšaki (n. 1330–40)

Mišäri

Suomi

llal

rubiini

yacut

safiiri

smurut

smaragdi

yalmas

timantti

Arvoitusten sanat

Codex Cumanicuksen arvoitukset ovat vanhinta säilynyttä turkkilaista kansanrunoutta (n. 1330–40). Myös niiden sanat elävät mišärin kielessä lähes muuttumattomina edelleen — alla arvoitusteksteistä ja ratkaisuista poimitut sanat mišäri-vastineineen.

Kuumeni (arvoituksissa)

Mišäri

Suomi

kobelek

kübäläk

perhonen

jumurtka

jomõrka

muna

huun

kavõn

meloni

esik

išek

ovi

bicak

põtsak

veitsi

kirpi

kerpe

siili

avuz

avõz

suu

joh

jok

ei (ei ole)

tas

taš

kivi

tav

tau

vuori

ak

ak

valkoinen

semirir

simez

paksu

oturgan

utõrõrga

istua

bas

basarga

astua

jer

jer

maa

jatir

jatarga

maata

icer

etsärgä

juoda

kirer

kerergä

astua sisään

Muut kognaatit Codexin tekstistä

Teemasanaston ja arvoitusten lisäksi kuumeni↔mišäri-kognaatteja löytyy muualtakin Codexin tekstistä (aakkosellinen sanasto, rukoukset, kielioppi). Alla on niistä käsin tarkastetut ja vahvistetut sanat — kuumeni-muoto Kuunin vuoden 1880 painoksen konelukemasta tekstistä, joten kirjoitusasu on likimääräinen.

Kuumeni (Codexin tekstissä)

Mišäri

Suomi

basta

bašta

Aluksi, ensin

jalgan

jalgan

Valhe

habar

häbär

Uutinen, tiedote

buran

buran

Lumimyrsky

karag

käräg

Tarve, tarpeen

songra

songra

Jälkeen, myöhemmin

cuprak

tsüpräk

Paikka, kangas

hava

hava

Ilma

canta

tšanta

Isompi säkki

farda

färdä

Verho

alarga

alõrga

Ottaa

hazer

häzer

Nyt

balta

balta

Kirves

tura

turõ

Suora; suoraan, oikea

inde

inde

Jo

esse

esse

Kuuma

yaman

jaman

Huono

kaska

kõska

Lyhyt

kata

katõ

Kova

anglarga

anglarga

Ymmärtää

jana

jänä

Jälleen

tamar

tamõr

Juuri

ayak

ajak

Jalka

tuman

tuman

Sumu

bolgan

bõlgan

Ollut (on ollut)

idan

idän

Lattia

ayran

äjrän

Airan (juoma)

irek

irek

Vapaus

daru

daru

Lääke

mong

mong

Surullinen kauneus, sielullinen kaipaus

surat

surät

Kuva

aval

avõl

Kylä

bazar

bazar

Tori

bala

bala

Lapsi

tang

tang

Aamunkoitto

kayda

kajda

Missä

tugan

tugan

Sukulainen

baska

baška

Muu, toinen

anda

anda

Siellä; sinne

nica

nitsä

Montako

agar

ägär

Kun

alar

alar

He

irin

irin

Huuli

dört

dört

Neljä

meng

meng

Tuhat

kara

kara

Musta

sara

sarõ

Keltainen

kayma

köjmä

Vene

kaca

katšõ

Sakset

piala

piala

Lasi (juoma-astia)

ulan

ul

poika

Näennäiskognaatit (väärät ystävät)

Osa kuumeni sanoista näyttää samankaltaisilta kuin meidän sanamme, mutta niillä on aivan toinen merkitys — nämä jätettiin vertailun ulkopuolelle:

Kuumeni (Codex)

Merkitys

Samankaltainen mišäri sana

Sen merkitys

saban

aura

sabõn

saippua

ojak

liesi

ojõk

sukka

arak

viina

arõk

laiha

alla

(latinan sana)

Alla

jumala

Koko kuumeni sanasto

Koko kuumeni sanasto, joka onnistuttiin konelukemalla poimimaan Codexin koko tekstistä (Kuun 1880). Mišäri-sarake on täytetty siellä, missä sanastostamme löytyy samankaltainen sana — kirjoitusasu on likimääräinen (OCR), ja mišäri-vastine on alustava, vahvistamaton.

Kuumeni (kõptšaki)

Ensidokumentaatio

Latina

Suomi

Mišäri

achel

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sapienda

viisaus

aci

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

acer

terävä

acsan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vesperas

ilta

agac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

scortia

kuori

agats

agaclar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tarina

tarina

ager

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

leuis

kevyt

alayoh

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tahter

tahter

alda

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

decipe

pettää

aldadum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

decepi

pettää

aldarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

decipio

pettää

aldum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

accepi

ottaa

algil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

accipe

ottaa

alistum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

canbiaui

vaihtaa

alistun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mutuauj

lainata

alisturmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

canbium

vaihto

altun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

aurum

kulta

altõn

alurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

accipio

ottaa

amanat

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

recomendatio

suositus

anda

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

illuc

sinne

anda

andan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

inde

sieltä

angladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

intelessi

ymmärtää

anglarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

inteligo

ymmärtää

aninchibi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sic

niin

anmad

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

pluiuit

satoi

anna

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mater

äiti

anucladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

preparauj

valmistaa

anuclarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

preparo

valmistaa

araba

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

currii

juosta

artchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

supera

voittaa

artin

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

superauj

voittaa

artinda

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

retro

takaisin

artmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

besatie

besatie

asardun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

comedi

syödä

asarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

comedo

syödä

asfac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

trauus

palkka

assa

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

comede

syödä

astlanci

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

reuenditor

jälleenmyyjä

atagdim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

nominauj

nimetä

atlandum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

equitaui

ratsastaa

atlanurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

equito

ratsastaa

attagil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

nomina

nimetä

aurex

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

nriuata

nriuata

axrac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

modice

vähän

ay''

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

december

joulukuu

ayas

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

clarum

kirkas, hehkuva

ajaz

aytun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dic

sanoa

ayturmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dico

sanoa

azchuz

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

clauis

avain

aztim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

famescis

olla nälkäinen

bacca

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ortus

puutarha

bachan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

bracile

vyö

bager

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ramum

oksa

bages

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

donum

lahja

büläk

bagesladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

donauj

lahjoittaa

baglagan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ligator

sitoja

bal

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mel

hunaja

balta

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

manayra

manayra

balta

balucladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

piscauj

kalastaa

bardun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

lui

maksaa

bargil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vade

mennä

barmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sum

olen

barumen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vado

mennä

basa

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

etiam

myös

basladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

incepi

aloittaa

baslarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

incipio

aloittaa

basmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

argorge

argorge

baxar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

forum

tori

bazar

baxargan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mercator

kauppias

bayhc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dmitia

dmitia

begaya

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

crastatus

kuohittu

begir

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

stringe

ponnistella

bepus

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

calcea

kenkä

berch

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

firmamentum

taivaankansi

berchit

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fortifica

varmistaa

berchittim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fortificauj

varmistaa

berchiturmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fortifico

varmistaa

berdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dedi

antaa

bestlarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

nutro

ruokkia

bexarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

renuncio

luopua

bexdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

renunciauj

luopua

bicac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

curtellum

veitsi

bicchi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

serra

saha

bilurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

scio

tietää

birarda

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

aliquando

joskus

birchat

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

distortiis

käyrä

bisturumen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

maturo

kypsyä

bisurtim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

maturauj

kypsyä

bit

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sexcupes

sexcupes

bochorich

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

caminu

savupiippu

bol

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

esto

ole

bolor

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cristallus

kristalli

bolurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fio

saada

bolus

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

adiuua

auttaa

boluzurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

adiuuo

auttaa

borci

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

capelerius

hatuntekijä

bosan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

espedias

espedias

bosanmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

espedicio

espedicio

bosat

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

absolue

vapauttaa

bosatim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

absolui

vapauttaa

bosatmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

absolutio

anteeksianto

bosattim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

alargaui

laajentaa

bosaturmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

absoluo

vapauttaa

boyadum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tinssi

värjätä

boyagil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tinge

värjätä

boyarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tmgo

värjätä

bucchi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

forfices

sakset

katšõ

bulbul

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

rosignolus

satakieli

sandugats

bulgasturdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

misculauj

sekoittaa

bulud

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

nubiloxum

pilvinen

buniat

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fondamentum

perusta

burarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

torcuj

vääntää

burgular

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tronbe

tronbe

burnj

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

rangus

ankaruus

buyurgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

precipe

käskeä

cachimac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

blasmu

moittia

cachuc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

marpius

marpius

cacuc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

martellus

vasara

cagigilscappin''

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

blasma

moittia

calarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sono

soida

calgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sona

soida

carci

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

merzarius

merzarius

carciga''

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

terzororius

terzororius

caren

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

venter

vatsa

caristururmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

misculo

sekoittaa

casidun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

gratauj

gratauj

caynaturmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

bulio

kiehua

chain

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

socer

socer

chaldum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sonauj

soida

chaltac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

rofiana

rofiana

chara

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

atrementum

muste

charandas

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

frater

veli

charangu

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

scuritas

pimeys

chater

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mulus

muuli

chatistur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tempera

lieventää

chatisturdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

temperauj

lieventää

chatisturmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

temperancia

kohtuullisuus

chaxac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

testiculum

kives

chaxan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

calderonus

kattila

chazarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fugio

paeta

chear

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cocomarum

kurkku

kõjar

chebac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

brenum

leseet

cheege

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

astor

kanahaukka

kartsõga

cheldum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

venj

tulla

chelurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

venio

tulla

chendir

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

canauatium

canauatium

cherden

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

blasmaui

moittia

chertlap'

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ubi

missä

chescha

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

curtus

lyhyt

kõska

cheschac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tenagie

pihdit

chestrac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

leopardus

leopardi

chetarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

recedo

perääntyä

chetchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

recede

perääntyä

chetum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

recedi

perääntyä

chex

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

filia

tytär

chezarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

transeo

ylittää

chezchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

transe

ylittää

chezchir

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

crida

huutaa

chezchirdun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cridaui

huutaa

chindic

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

lonbiculum

napa

chisi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

pacificus

rauhanomainen

chocradi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tonauit

jylisi

chocrar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tonat

jylisee

chomarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

subterro

haudata

chomdun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

subterrauj

haudata

chondardum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

retificauj

korjata

chondargil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

retifica

korjata

chondarumen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

retifico

korjata

chorarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

video

nähdä

chorclu

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

bay

bay

chorgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vide

nähdä

chorsux

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

turpis

ruma

jämsez

chouruc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sulfarus

rikki

chox

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

nuces

pähkinät

tsõklauõk

chulag

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

palpebre

silmäluomet

churuit

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sichus

kuiva

cibin

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

musca

kärpänen

cirac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

candela

kynttilä

cirachc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

candelabru

kynttilänjalka

circhin

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

turpis

ruma

jämsez

cisdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

scripsi

kirjoittaa

cisgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

scribe

kirjoittaa

cismac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

scriba

kirjoittaja

coarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dimito

lähettää

cobar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

edifica

rakentaa

cobardun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

edificaui

rakentaa

coc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

blauum

sininen

coigan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

rehctus

jätetty

comic

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cazia

cazia

comur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

carbonum

hiili

congul

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cor

sydän

jöräk

consi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vicin

naapuri

corgasin

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

plunbum

lyijy

corgusurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ostendo

näyttää

corguxdun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

monstrauj

näyttää

corguxgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

monstra

näyttää

cormac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vista

näkymä

corunurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

videor

paistaa

courumen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

voluo

vierittää

coy

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ceriuis

ceriuis

coygil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dimitte

lähettää

coyscan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

posna

posna

csuoupltaluc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

granum

jyvä

igen

cuc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

labor

työ

cun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

junge

yhdistää

cursac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vcsica

rakko

curt

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vermis

mato

kort

curuc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mantexi

mantexi

cusamac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

desiderium

toive

cusandum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

desiderauj

kaivata

cusanurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

desidero

kaivata

cutulmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

euaxio

euaxio

cuyas

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sol

aurinko

cuygil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

especta

odottaa

d''i

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ciceri

kikherne

echinzi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

secundus

toinen

ikentse

ecsit

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

diminue

vähentää

ecsittim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

diminuj

vähentää

ecsuc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

minus

vähemmän

egricsi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

curpabilis

syyllinen

ehsi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

bruscus

bruscus

elicladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

irrixi

pilkata

eliclagil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

irride

pilkata

eliclarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

irrideo

pilkata

eltchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

duc

johtaa

elttim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dussi

dussi

eltum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

portauj

kantaa

elturmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

duco

johtaa

elzi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

missus

lähetetty

emdi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

modo

nyt

emdurmis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

abasatus

abasatus

enarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

descendo

laskeutua

engil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

descende

laskeutua

eric

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

soseyna

soseyna

ersacsis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

castus

säädyllinen

ersaczi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

liisuriossus

liisuriossus

erta

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tempestiue

oikeaan aikaan

esac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

asinus

aasi

išäk

esiticedi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiueramus

kuulla

esitilar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiuerut

kuulla

esitkaysis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audietis

kuulla

esitmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

auditus

kuulo

esitti

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiuit

kuulla

esittic

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiuimus

kuulla

esitticersa

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiuimus

kuulla

esittilarersa

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiuermt

kuulla

esittimessa

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audire

kuulla

esittingis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiuistis

kuulla

esitularedi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiuerat

kuulla

esitungusedi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiueratis

kuulla

esitur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audit

kuulla

esiturbis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audimus

kuulla

esituredi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiebat

kuulla

esituredim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiebam

kuulla

esitureding

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiebas

kuulla

esituredingis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiebatis

kuulla

esitureduc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiebamus

kuulla

esiturlar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiut

kuulla

esitursis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

auditis

kuulla

essitingersa

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiuis

kuulla

essittimersa

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audiueim

kuulla

etarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

facio

tehdä

etchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fac

tehdä

etic

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

calceamentum

jalkine

eticci

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

calegarius

suutari

etim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

feci

tehdä

eyar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

pfinellus

pfinellus

eyarci

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

frenerius

frenerius

eziturmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

audio

kuulla

frista

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

angelus

enkeli

färeštä

gham

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

acerbus

kitkerä, karvas

gif

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

hora

tunti

girgac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

taliatoius

taliatoius

girtchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

delaceratura

repeämä

girttum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

delacera

repiä

habar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

noua

uusi

häbär

ianar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

lanterna

lyhty

ingir

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ficus

viikuna

injir

ir'

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

adisco

oppia

iragirmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

alargo

laajentaa

is'

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

erba

ruoho

isanurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

confido

luottaa

islamac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

opera

työ

ixdarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

inquiro

kysyä

iztum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

bibi

juoda

izzandum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

confidi

luottaa

izzangil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

confide

luottaa

jarastur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ordinatio

määräys

jengul

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

leuis

kevyt

jnandum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

crede

uskoa

jnangil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

credencia

usko

jurumladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

jurum

vala

juuarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

lauo

pestä

juudun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

laua

pestä

kalam

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

calamus

ruoko

kaldum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

remansi

jäädä

kalgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

remane

jäädä

kalurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

remaneo

jäädä

kar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

nix

lumi

kaytchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

reuerte

palata

kayturmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

reuertor

palata

lishirmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mordo

purra

lurarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

siirgo

siirgo

maaiunlar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

confeti

confeti

mangdan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

petroscmulum

persilja

mariand

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

corallo

koralli

maruimac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

lenticula

linssi

marul

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

latucha

salaatti

mayan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

principaliter

pääasiassa

maydan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

planura

tasanko

mecunem

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ofendo

loukata

mefaben

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

torceo

vääntää

mendabar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

habeo

omistaa

mesoen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cresco

kasvaa

mianzi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

censarius

censarius

monda

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

hic

täällä

mulcradum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

hereditauj

periä

mulcrarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

heredito

periä

muna

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ecce

kas

munza

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tantum

vain

naal

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ferrus

rauta

timer

nacslagan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

inpintor

maalari

nafas

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

flatus

henkäys

naffas

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

alenun

alenun

nasic

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ncisifius

ncisifius

necic

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

quomodo

kuinka

neza

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

quid

mikä

nisan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

signum

merkki

nocta

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

punctus

pisto

nop

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

veterus

vanha

iske

ogrula

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

furtus

varkaus

oltur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sede

istua

olturdun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

secli

secli

olturumen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sedeo

istua

olu

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mortuus

kuollut

opea

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

coram

edessä

oprac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

corigia

hihna

orda

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

curia

piha

orman

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

boscus

metsä

urman

oscadim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

similauj

muistuttaa

oscurdun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tusciuj

tusciuj

otluc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

foxinu

foxinu

ottala

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

medica

hoitaa

ottaladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

medicauj

hoitaa

ottalarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

medico

hoitaa

otunz

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mutuum

laina

ourangip

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

adisce

oppia

ourat

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

doce

opettaa

ouratum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

docui

opettaa

ourluc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

semen

siemen

ous

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

segara

segara

oyn''

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

lux

valo

pansanbe

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

veneris

perjantai

peroxa

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

jaspidun

jaspidun

raxiana

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

feniculus

tilli

rox

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tertia

kolmas

sachex

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

masticum

pureskelu

sacla

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

custodi

pitää

saclamac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

custodia

vartio

saclan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

caue

pidättäytyä

saclandum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cauuj

cauuj

saclarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

custodio

pitää

sadaf

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ruta

ruuta

safar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

viaticus

viaticus

sagengil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cogita

ajatella

sagenurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

puto

luulla

sagenz

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cogitatio

ajatus

saglic

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sanitas

terveys

sagsis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

infirmus

sairas

avõru

sahar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cucharo

lusikka

šähär

salam

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

salutatio

tervehdys

sanadum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

numerauj

laskea

sanagil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

numera

laskea

sanarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

numero

laskea

sang

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

gerd

gerd

sanzchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

punge

pistää

saoc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

frigus

kylmä

salkõn

sar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mismerllus

mismerllus

satarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vendo

myydä

satchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vende

myydä

sausar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

martori

martori

saxagan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

serpens

käärme

sazchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

semina

kylvää

schinia

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

turnus

turnus

secharmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

spremo

puristaa

sechirgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

salta

hypätä

sechirumen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

salto

hypätä

semix

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

pinguis

rasvainen

sesarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

desligo

irrottaa

seschil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

desliga

irrottaa

sesmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sentimentum

tunne

sestum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

desligaui

irrottaa

sexarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sentio

tuntea

sexdin

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sentiuj

tuntea

seyraq

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

rarus

harvinainen

siräk

sicclian

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ratiis

ratiis

silcchip

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

scrolla

scrolla

silctum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

srolauj

srolauj

sinduc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

capsia

laatikko

sindur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fracturo

murtaa

sindurdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fregi

murtaa

sindururmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

frango

murtaa

sisarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

inflo

puhaltaa

sistin

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

inflauj

puhaltaa

sixgirdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

siuorauj

siuorauj

sixgirgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

siuora

siuora

sixgirurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

siuoro

siuoro

sochul

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

blasfema

häpäistä

socmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

blasfemia

pyhäinhäväistys

soctum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

blasfemaui

häpäistä

soitan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

soldan

sulttaani

sokarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

blasfemio

häpäistä

soltan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

rex

kuningas

sonbul

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

spicus

spicus

sondur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

estinge

sammuttaa

sondurdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

estinsi

sammuttaa

songra

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

postea

myöhemmin

songra

sorarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

interrogo

kuulustella

sorgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

interroga

kuulustella

soslarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

loquor

puhua

souat

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ossun

luu

soudum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

amaui

rakastaa

soumac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

amor

rakkaus

mähäbbät

sousadun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sitiuj

janota

sousagan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sitiens

janoinen

sousamac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sitis

jano

souus

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

amicus

ystävä

dus

sozuldum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dispohaui

dispohaui

sudem

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

creui

kasvaa

sungulza

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

lanceta

lansetti

surtarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

ungo

voidella

surtchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

unge

voidella

surtum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

unsi

voitelin

suruna

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

caramella

caramella

tabac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tefania

tefania

tac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dispar

erilainen

taff

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

quito

quito

taftar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

manuale

käsikirja

tafyrci

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tanburlus

tanburlus

tagay'

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cognatus

sukulainen

tamam

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

conplementum

täydennys

tamar

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vena

suoni

tamõr

tamasa

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

gazayra

gazayra

tandum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

negauj

kieltää

tangda

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cras

huomenna

tangil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

nega

kieltää

tanidum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cognoui

tuntea

tanigil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cognosce

tuntea

tanimac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cognosimentum

tunteminen

tanirmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cognosco

tuntea

tanladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cerniuj

cerniuj

tanlastin

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

examinaui

tutkia

tanlasurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

examino

tutkia

taraxu

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

balancie

paino

tartarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tiro

vetää

tartchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tira

vetää

tartindum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

infinsi

infinsi

tartingil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mfinge

mfinge

tartum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tirauj

vetää

tas

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

bacile

vati

tascari

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

foras

ulos

tatli

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dulce

makea

tatmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sapor

maku

täm

tehnas

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

torcimanus

tulkki

tengis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mare

meri

terac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

arbor

puu

agats

terc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cito

nopeasti

termac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

unguis

kynsi

tesich

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

foramen

reikä

texmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

forame

reikä

teyra

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

contrata

alue

ticharmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

consuo

ommella

tichil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

consue

ommella

tichmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

custura

ommel

ticma

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fisus

fisus

tictim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

consuj

ommella

til

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

lingua

kieli

tiladum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

voluj

tahtoa

tilamac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

voluntas

tahto

tilamadum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

noluj

ei tahtonut

tilarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

volo

tahtoa

tingladun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

quiesci

levätä

tinglarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

quiesco

levätä

tirilurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vivo

elää

tis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dens

hammas

tisla

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

morde

purra

tislamac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

morsus

purema

titra

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

trema

vapista

titramac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tremitus

värinä

tolamac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

solutio

ratkaisu

toodac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

labiun

huuli

torchul''

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fractus

murtunut

tos

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

puluis

pöly

tougam

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

natus

syntynyt

toxarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sufero

kärsiä

toxdun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

duraui

duraui

toxgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sufer

kärsiä

toxmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

suferta

kärsimys

toy

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

conuiuium

juhla-ateria

trasiden

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

radidi

raapia

tub

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

radis

juuri

tubinda

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

inferius

alempana

tupcurdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sputauj

sylkeä

tupcurgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sputa

sylkeä

tupcurumen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sputo

sylkeä

tur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sta

seistä

turumen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

sto

seistä

tusaturmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

emendo

korjata

tusi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

femina

nainen

tutmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

tactus

kosketus

tutum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fumus

savu

tutun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

fumus

savu

tux

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

emendatio

korjaus

tuxattum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

emendauj

korjata

ucclamis

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

culpabilis

syyllinen

ucmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

paradisus

paratiisi

otsmak

ucun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

propter

jälkeen

uiurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dormio

nukkua

ulaschil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

diuide

jakaa

ulasmac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

diuixio

jakaminen

ulastum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

diuixi

jakaa

ulasurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

diuido

jakaa

ululuc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

macrnitudo

koko

urdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

percussi

lyödä

urluc

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

semen

siemen

ururmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

percuteo

lyödä

ustun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

super

yli

uyanurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

reuigilo

herätä

uzchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vola

tahtoa

xingil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

catena

ketju

yaane

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

quis

kuka

yalbargil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

roga

pyytää

yangac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

maxilla

leukaluu

yangur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

nix

lumi

yapchil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

coperta

peite

yarasti

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

doleo

särkeä

yarastim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

concorda

suostua

yarasur

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

decuit

sopi

yaratchan

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

creatura

olento

yaregh

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

viuus

elossa

tere

yarguzi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

consul

neuvoa

yarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

mitto

lähettää

yaru

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

pauper

köyhä

yasirumen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

abscondo

piilottaa

yax

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cabana

maja

yazandum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dubita

epäillä

yetarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

adiunssi

yhdistää

yglarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

plorauj

itkeä

ynac

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

monton

monton

yol

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

vidi

nähdä

yrladim

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

canta

laulaa

yrlagil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cantus

laulu

jõr

yrlarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cantaui

laulaa

yucladun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

honera

kuormata

yuctusurdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

discarigaui

discarigaui

yugurdum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

curre

juosta

yugururmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

cucurri

juosta

yuldum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

redime

lunastaa

yulgil

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

redempcio

lunastus

yuludum

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

rade

raapia

yulurmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

metrasse

metrasse

yung

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

linum

pellava

yungul

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

dester

parempi

yuxacla

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

clauatura

lukitus

yuxarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

natauj

uida

yuzi

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

yulunguc

yulunguc

yxba'

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

clauatura

lukitus

yydun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

missi

lähettää

zagarmen

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

accuso

syyttää

zaynadun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

masticauj

jyrsiä

zigardun

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

extrassi

vetää ulos

zigargip

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

extrahe

vetää ulos

ziray

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

depinge

maalata

zopla

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

colige

kerätä

zoura

Codex Cumanicus (saksalainen osa, n. 1330–40)

circuytus

circuytus


Katso myös

Lähteet: kuumeni sanat — Géza Kuun, ”Codex Cumanicus” (Budapest 1880); mišäri-vastineet — tämän projektin sanasto. Katso myös artikkeli ”Codex Cumanicus”.